Burgerzin

Niemand wordt geboren met burgerzin. Burgerzin leer je in je gezin, op school, in je buurt,… Burgerzin leer je ook je hele leven lang, van jongs af aan en al doende. Positieve ervaringen met actief deelnemen aan je eigen leefomgeving zijn de grootste hefboom voor actief en democratisch burgerschap.

Voor De Kracht van je Stem houdt burgerzin in dat burgers op een actieve manier mee vorm geven aan een democratische samenleving en aan hun plaats binnen die samenleving. Daarbij is kritische reflectie, actie en participatie nodig. En dat kun je leren. Precies daarom is het opvoedings- en leerproces essentieel. 

Wat leren?

Maar wat moet er dan aangeleerd worden? Welke kennis, welke vaardigheden en attitudes zijn er nodig om een actief burger te kunnen zijn? Het antwoord op die vragen is niet eenduidig. Burgerzin gaat in elk geval niet om afgebakende kennis of een vastomlijnde houding. Wel erg belangrijk zijn:

  • inzicht in de werking van de democratie
  • het democratisch bewustzijn van (jonge) mensen ontwikkelen
  • meningsvorming ondersteunen en meningsuiting stimuleren
  • participatie aan de eigen leefwereld en aan de vertegenwoordigende democratie stimuleren
  • democratische attitudes ontwikkelen zoals luisteren naar elkaar, werken aan consensus, uitsluiting en discriminatie verwerpen
  • kritische reflectie stimuleren.

Waar leren?

Thuis en op school. De school is de eerste leefgemeenschap van kinderen en jongeren buiten het gezin. Op school brengen ze een groot deel van de dag door, leven ze met vele verschillende jongeren samen, worden er afspraken gemaakt over het samenleven. Logisch dat de school een grote rol speelt in het leren democratisch samenleven.

De eindtermen bepalen formeel welke doelen bereikt moeten worden. Vak- en leergebiedgebonden eindtermen zoals Mens en Maatschappij en VakOverschrijdende EindTermen (voeten) bieden een concreet beeld van de onderwijsdoelen waar een maatschappelijke consensus over bestaat.

Naast dat formele curriculum zijn er ook (onbewuste en onbedoelde) impliciete elementen uit de leeromgeving die een invloed hebben op de prestaties, de attitudes en de waardevorming van de leerlingen. Een open schoolklimaat, echte participatie van leerlingen en een positieve houding van leraren hebben een grote invloed op de democratische waardevorming van leerlingen.

Hoe leren?

Kennen, kunnen en doen. De Kracht van je Stem hecht evenveel belang aan het stimuleren van participatiemogelijkheden van kinderen en jongeren aan hun school- en leefomgeving, als aan de kennis over onze democratie, onze overheden en instellingen. Het educatieve materiaal wil een steentje bijdragen om dat kennen, kunnen en doen evenwichtig aan bod te laten komen in de klas.

 

Onderzoek naar jongeren en burgerzin.