Nieuwe vakoverschrijdende eindtermen vanaf september 2010
Nood aan verandering...
In 1997 kreeg het secundair onderwijs voor het eerst te maken met vakoverschrijdende eindtermen (VOET). Ruim tien jaar later was het tijd voor evaluatie. Een onderzoeksgroep van de VUB onder leiding van prof. Mark Elchardus maakte die evaluatie.
De eindtermen (burgerzin) geëvalueerd: enkele opvallende conclusies
- De VOET worden maatschappelijk en onderwijskundig relevant geacht. Leraren geven aan dat zij erg veel werken rond opvoeden tot burgerzin, de leerlingen ervaren nochtans weinig aandacht voor dit thema. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat er rond burgerzin vaak op een impliciete manier wordt gewerkt (bv. via het scheppen van een democratisch klas- en schoolklimaat).
- Een ruime meerderheid van het lerarenkorps staat positief tegenover het vakoverschrijdend aspect van de eindtermen, maar "het zijn wel altijd dezelfden die het doen".
- Een engagement van de scholen t.o.v. de VOET heeft tot gevolg dat de leerlingen meer aandacht voor deze thema's onderkennen. Dit effect is groter bij leerlingen uit een sociaal kwetsbaar milieu. De inspanningen die een school levert hebben dus wel degelijk effect.
- Het werken rond thema's als politiek en mensenrechten beïnvloedt de politieke kennis van de leerlingen op een positieve manier. Die invloed is wel pas significant bij leerlingen uit de 3de graad. Het kennisniveau van jongeren op vlak van mensenrechten en politiek maakt hun houdingen meer verdraagzaam en democratisch.
Wat kan beter?
- de evaluatiemethode van de VOET
- meer aandacht voor de VOET in de lerarenopleiding
- het vakdenken van leraren doorbreken
- didactisch materiaal beschikbaar stellen
- de werkdruk verlagen
- de communicatie over de VOET
- de coördinatie van de VOET
De nieuwe eindtermen: wat is veranderd?
Een totaalpakket voor de 6 jaren secundair onderwijs. Er is geen opsplitsing per graad meer, wat scholen en leerkrachten een grote autonomie biedt en tevens een grote deskundigheid vereist. Wanneer, waar, door wie, in welke vakken of projecten en bij welke gelegenheden inspanningen geleverd worden om deze eindtermen te verwezenlijken, is de verantwoordelijkheid van de school en alle leerkrachten.
Eén gemeenschappelijke stam en 7 contexten. In het ordeningskader voor de nieuwe vakoverschrijdende eindtermen kregen de eindtermen burgerzin, die bedoeld zijn om te leren samenleven en actief te participeren aan de samenleving, een specifieke plaats in de contexten politiek-juridische, socio-economische en socioculturele samenleving. Maar ook in de context sociorelationele ontwikkeling (bv. de eindterm 'zoeken naar constructieve oplossingen voor conflicten') en de context omgeving en duurzame ontwikkeling (bv. 'zoeken naar duurzame oplossingen om de lokale en globale leefomgeving te beïnvloeden en te verbeteren') zitten kenniselementen, vaardigheden en attitudes die verwijzen naar burgerzin. Deze verschillende contexten staan in samenhang met een ‘stam’ van essentiële vaardigheden zoals een open en constructieve houding, zich respectvol gedragen, kritisch denken, verantwoordelijkheid opnemen enzovoort.
De synthese van het onderzoek 'Vakoverschrijdende eindtermen in het secundair onderwijs'.
Het volledige onderzoek 'Vakoverschrijdende eindtermen in het secundair onderwijs'.
Het decreet over de nieuwe eindtermen.
Meer informatie over de nieuwe eindtermen.
