Onderzoek naar democratisch burgerschap en jongeren

Onderzoek naar het effect van de dagprogramma's van De Kracht van je Stem

In opdracht van het Vlaams Parlement gingen studenten en onderzoekers (o.l.v. Dr. Ellen Claes) van de Universiteit Antwerpen na of het dagprogramma van De Kracht van je Stem een effect heeft op de burgerschapszin van jongeren uit het 5e en 6e jaar secundair onderwijs.

Gelijktijdig liep er, in het kader van de masterproef van Koen Salmon aan de K.U.Leuven, een soortgelijk onderzoek. Daar werd het effect van de dagprogramma's gemeten bij studenten van de lerarenopleiding uit verschillende hogescholen in Vlaanderen en Brussel.

De resultaten van beide onderzoeken lopen parallel en bevestigen ook vroegere metingen. Het educatieve dagprogramma voor het secundair onderwijs en het vormingsprogramma voor de lerarenopleidingen hebben een direct positief effect op politieke kennis, een stimulerend effect op poitieke interesse en een positief effect op bepaalde aspecten van politiek vertrouwen. Meer jongeren geven aan dat ze willen gaan stemmen!
 

Onderzoek naar burgerzin bij 14 jarigen in Europa

De ICCS is een internationale studie naar burgerschapseducatie, waar ook Vlaanderen aan deelnam.  Onze Vlaamse 14-jarigen deden het niet zo goed. In vergelijking met de jongeren in andere Europese landen interesseren ze zich amper voor politiek, discussiëren ze weinig over politiek in hun vrije tijd met familie en vrienden, schatten ze hun eigen capaciteiten om politiek te begrijpen en er actief aan deel te kunnen nemen erg laag in, en verwachten ze in de toekomst dan ook weinig betrokken te raken bij actieve vormen van politieke participatie.

Lees hier meer over het ICCS onderzoek.

Download hier de brochure ICCS Vlaanderen.

Scholen en Burgerschapsvorming

De Koning Boudewijnstichting vroeg professor Kavadias van de Universiteit Antwerpen om na te gaan hoe in scholen de vraag tot ondersteuning bij burgerschapseducatie tot stand komt en op welke manier scholen een beroep doen op dit externe aanbod. De resultaten van dit onderzoek zijn verzameld in een rapport, dat u gratis kunt downloaden op de website van de KBS.

Burgerschapsvorming in vergelijkend perspectief

In Vlaanderen, Canada en Roemenië werd een grootschalig vergelijkend jeugdonderzoek gedaan. Voor België coördineerde prof. Marc Hooghe (K.U. Leuven) het onderzoek. De jongeren werden ondervraagd toen ze 16 jaar oud waren, onder meer naar hun interesse voor politiek, hun steun voor de democratie en de mate waarin ze het politieke nieuws volgen.

Vervolgens worden die jongeren opnieuw bevraagd toen ze 18 jaar oud werden en dus voor het eerst gingen stemmen. Op die manier kon worden nagegaan hoe de democratische normen en waarden precies veranderen tussen hun 16e en hun 18e levensjaar. Tevens kon bestudeerd worden welke initiatieven precies een effect hebben gehad. Leiden lessen politieke vorming bijvoorbeeld tot meer interesse voor politiek? Of tot meer tolerantie?

Het onderzoek van Ellen Quintelier is een van de deelstudies van het vergelijkend jeugdonderzoek. 'Political participation in late adolescence. Political socialization patterns in the Belgian Political Panel Survey’.

Dit onderzoek gaat dieper in op de ongerustheid over het niveau van politieke participatie bij jongeren en zoekt naar manieren om Belgische jongeren bij politiek te betrekken. Ondanks de ongerustheid zien we toch dat 77 procent van de Belgische jongeren in één of andere politieke activiteit participeert. Hoewel dit vaak slechts beperkte acties zijn, leiden die kleine engagementen vaak tot een groter engagement in de toekomst.
Er zijn wel verschillen in het niveau van politieke participatie: jongeren in het aso zijn actiever dan jongeren in het tso en bso en meisjes zijn actiever dan jongens. Deze verschillen zijn terug te brengen op verschillen in socialisatie: jongeren die niet of minder aangezet worden tot politieke participatie door ouders, vrienden en/of onderwijs, hebben lagere participatieniveaus dan jongeren die wel gestimuleerd worden. Jongeren die thuis en met vrienden discussiëren over politiek, iemand in hun familie hebben die politiek actief is, op school de actualiteit bespreken en taken in groep moeten maken, zijn actiever in politiek dan zij die dit niet doen.
Om jongeren te betrekken bij politiek moeten we hen dus zoveel mogelijk kansen geven om te participeren (al dan niet in politieke activiteiten), jongeren vertrouwd maken met verschillende (politieke) meningen en discussie over politiek en de actualiteit aanwakkeren. Download hier de samenvatting van het  onderzoek van Ellen Quintelier.

Ook Ellen Claes en Yves Dejaeghere onderzochten een aantal deelaspecten van politieke socialisatie bij de jongeren.

Ellen Claes vraagt zich in haar doctoraal onderzoek af of de school (in België en Canada) inderdaad zo een geschikte plaats is om de politieke kennis, vaardigheden en attitudes van jongeren tussen 16 en 18 jaar te ontwikkelen. Meer specifiek wordt de vraag gesteld of burgerschapseducatie een effect heeft op de ontwikkeling van de politieke kennis, vaardigheden en attitudes van jongeren. De samenvatting van het onderzoek van Ellen Claes leest u hier.

Yves Dejaeghere analyseerde de manier waarop de adolescenten zelf hun rol als burger zien en op welke manier de ouders, de vriendengroep en de school hier invloed op uitoefenen. Download hier de samenvatting van het onderzoek van Yves Dejaeghere.

Voor meer info, zie de website van de K.U. Leuven : www.kuleuven.be/citizenship.

Meer onderzoek

 

• Sofie De Wit (2e master Sociale Pedagogiek, KULeuven) focuste zich gedurende haar stage bij De Kracht van je Stem op het Buitengewoon Secundair Onderwijs (BuSO) en het Deeltijds Beroepssecundair Onderwijs (DBSO). Aan de hand van gesprekken met pedagogische begeleiders uit de verschillende onderwijskoepels en gesprekken met leerkrachten schetste ze een beeld van het gebruik van educatief materiaal omtrent democratisch burgerschap in het BuSO en DBSO. Sofie lichtte haar onderzoek toe met een presentatie voor de stuurgroep van De Kracht van je Stem.

 

 

• De onderzoeksgroep TOR van de vakgroep sociologie van de Vrije Universiteit Brussel doet onderzoek naar jongeren en democratisch burgerschap. U kunt heel wat publicaties downloaden of bestellen op www.vub.ac.be/TOR/

 

 

• Het onderzoeksteam School en Politiek van de Universiteit Antwerpen doet onder meer onderzoek naar de invloed van scholen en leraren op de vorming van politieke houdingen en politieke kennis bij adolescenten (politieke socialisatie). Prof. Kavadias gaf in 2005 een presentatie op de lerarendag van de Kracht van je Stem over 'leren voor het politieke leven'.